Stimulerend:

Bij deze middelen krijgt de gebruiker het gevoel meer energie te hebben en alerter te zijn. Voorbeelden van stimulerende middelen zijn cocaïne, amfetamine (‘speed’) maar ook tabak en koffie.

Verdovend:

Hierbij komt de gebruiker in een slaperige roes. Door de kalmerende en ontspannende werking worden de scherpe kanten van het leven afgeslepen. Voorbeelden van verdovende middelen zijn heroïne en andere opiaten, maar ook alcohol en slaapmiddelen.

Bewustzijnsveranderend:

De gebruiker van deze middelen gaat de wereld (heel) anders zien en beleven. Voorbeelden van bewustzijnsveranderende middelen zijn LSD, hasj, weed, paddo’s en andere tripmiddelen.

Het onderscheid naar werking is niet altijd scherp te maken. Sommige middelen hebben een ‘gemengd’ effect. XTC is bijvoorbeeld oppeppend, maar verandert ook de waarneming en hasj en weed kunnen - afhankelijk van de dosis en de situatie - behalve bewustzijnsveranderend ook versuffend werken.

De wet

Wanneer wordt uitgegaan van de werking van middelen, dan zijn alcohol, koffie en tabak ook drugs. Volgens de wet is dat niet zo. In de drugswet, waarin alle middelen zijn opgenomen die door de overheid als ‘drugs’ worden beschouwd, komen deze middelen niet voor. De drugswet noemt wel de illegale middelen waar de meeste mensen aan denken bij het woord ‘drugs’ en veel middelen die worden toegepast in de geneeskunde.
De overheid maakt onderscheid tussen middelen die volgens de overheid een onaanvaardbaar groot risico met zich meebrengen. Dat zijn bijvoorbeeld heroïne, cocaïne, amfetamine, LSD en XTC.
Andere producten zijn hennepproducten (hasj en weed) en slaap- en kalmeringsmiddelen zoals Valium en Seresta. Ook dit zijn geen onschuldige middelen, maar de risico’s zijn volgens de overheid minder groot .

Wat is het verschil tussen harddrugs en softdrugs?

De middelen van lijst I  worden wel ‘harddrugs’ genoemd. Hasj en weed staan bekend als ‘softdrugs’. Harddrugs zijn volgens de wet gevaarlijker dan softdrugs en dat uit zich in de strafmaat. In de werkelijkheid is de grens tussen ‘harddrugs’ en ‘softdrugs’ niet zo makkelijk te trekken. Er zijn gebruikers van softdrugs die zoveel gebruiken dat het ‘hard’ gebruik genoemd zou kunnen worden. Het omgekeerde komt ook voor, hoewel ‘soft’ gebruiken van harddrugs voor de meeste mensen moeilijk vol te houden is.

Slaap- en kalmeringsmiddelen vallen over het algemeen buiten de indeling in ‘hard-’ en ‘softdrugs’. Ze nemen een uitzonderingspositie in omdat ze meestal op recept, als geneesmiddel, worden uitgeschreven. Alcohol en tabak doen in schadelijkheid en risico’s niet onder voor de harddrugs, ze worden echter meestal niet als harddrugs aangemerkt, omdat ze maatschappelijk min of meer geaccepteerd zijn.

Wat zijn de risico's?

Het is als spelen met vuur: drugsgebruik brengt altijd risico’s met zich mee, zoals het gevaar van lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid. Op deze site is specifieke informatie beschreven over de verschillende drugs. In deze tekst worden de risico’s beschreven die voor vrijwel alle drugs gelden.

Risico’s op korte termijn

Het effect van een drug hangt voor een belangrijk deel af van de conditie en de stemming van de gebruiker op het moment dat hij het middel neemt. Veel drugs versterken die stemming, en daarbij kunnen de effecten soms anders uitpakken dan de gebruiker had verwacht. Onvrede kan omslaan in diepe neerslachtigheid, angst kan omslaan in paniek. Ook lichamelijk kan een drug ‘verkeerd vallen’. Dat kan zich uiten in misselijkheid, braken of onpasselijkheid.

Het gebruik van drugs is extra gevaarlijk voor mensen die geestelijk kwetsbaar zijn, voor mensen met hart- en vaatziekten, mensen met geestelijke gezondheidsproblemen en voor zwangere vrouwen. Vrouwen die hun kind borstvoeding geven, moeten weten dat de werkzame stoffen van de drugs via de melk doorgegeven kunnen worden.

Een risico van bepaalde drugs is overdosering: het innemen van een dodelijke hoeveelheid.
Sommige drugsgebruikers nemen bewust een te hoge dosis. Wat vaker voorkomt is dat iemand iets anders inneemt dan hij verwacht. Het komt voor dat een pil of poeder niet bevat wat de verkoper beweert. Voor illegale drugs bestaan immers geen kwaliteitscontroles. Veel gebruikers nemen verschillende drugs door of naast elkaar. De effecten van combinaties zijn onvoorspelbaar en kunnen ook dodelijk zijn.

Drugs beïnvloeden de waarneming en het concentratievermogen van de gebruiker. In het verkeer en op het werk vergroot drugsgebruik de kans op ongelukken. Drugsgebruik in het verkeer is strafbaar. Ook prestaties op school kunnen onder het gebruik van drugs lijden.

De risico’s van drugs staan ook in verband met de wijze van toedienen. Door drugs in te spuiten met gebruikte injectiespuiten, kunnen infectieziekten als HIV (aids) en hepatitis verspreid worden.

Risico’s op langere termijn

Bij langdurig gebruik van drugs is vaak sprake van ‘moeten’ gebruiken, ofwel van verslaving (lichamelijke en/of geestelijke afhankelijkheid). Bij verslaving is op lange termijn de kans op lichamelijke en geestelijke schade groot. Lichamelijk kunnen er voor een gebruiker vervelende klachten optreden. Door overbelasting functioneren bepaalde organen bijvoorbeeld minder goed.

Geestelijk kan bij langdurig gebruik een soort van ‘oververhitting’ plaatsvinden. Gebruikers kunnen hun gedachten dan alleen nog maar richten op drugs en draaien als het ware door.

De manier van leven van de verslaafde kan ervoor zorgen dat de lichamelijke en geestelijke schade beperkt blijft of niet. Wanneer alleen het middel nog van belang is en gezond eten en drinken en het onderhouden van sociale contacten niet meer, kan de gebruiker lichamelijk en geestelijk snel aftakelen.